वोक्हार्ट हॉस्पिटल, नागपूर येथे केलेल्या मेंदूच्या दुर्मिळ शस्त्रक्रियेदरम्यान रुग्णाने सर्जनशी साधला संवाद

वोक्हार्ट हॉस्पिटल, नागपूर येथे केलेल्या मेंदूच्या दुर्मिळ शस्त्रक्रियेदरम्यान रुग्णाने सर्जनशी साधला संवाद

नागपूर: कल्पना करा की आपण आपल्या डॉक्टरांशी वेदनारहित मेंदूच्या शस्त्रक्रिये दरम्यान संवाद साधताय आणि ऑपरेशन दरम्यान काही अडचण आल्यास त्यांना त्वरित त्या बद्दल प्रतिक्रिया देताय? अवेक निओटॉमी किंवा अवेक ब्रेन सर्जरी दरम्यान नेमके हेच घडते. अशी आधुनिक शस्त्रक्रिया अलीकडेच वोक्हार्ट हॉस्पिटल, नागपूर येथे पार पडली. या अत्यंत विशिष्ट शस्त्रक्रिया प्रक्रियेसाठी न्यूरो सर्जन आणि न्यूरोएनेस्थेसियोलॉजिस्ट यांच्या नेतृत्वाखालील चमू आवश्यक असते. या सर्जरी मध्ये ही चमू डॉ राहुल झामड, ‘सर्जन आणि डॉ. अवंतिका जैस्वाल, न्युरोएनेस्थेसियोलॉजिस्ट यांची होती.

“अशा शस्त्रक्रियेतील शक्य तितक्या सुरक्षित मार्गाने गाठ काढून टाकणे हे मुख्य ध्येय असते. जेव्हा एखादी गाठ मेंदूच्या एखाद्या भागाजवळ

असते ज्यामुळे बोलणे, भाषा किया हालचाली यासारखे गंभीर कार्ये नियंत्रित होतात तेव्हा अवेक कॅनिओटॉमी हा त्या क्षमता सुरक्षितपणे जतन

करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे.

शरीराच्या काही हालचाली किंवा प्रिया सामान्यत: मेंदूच्या पृष्ठभागावरील विशिष्ट भागाशी निगडीत असतात. परंतु पृष्ठभागाच्या खाली, मज्जातंतूचे बंडल मेंदूमधून पाठीच्या कण्यापर्यंत आणि संपूर्ण शरीरात जातात. शस्त्रक्रियेदरम्यान, मेंदूचे मॅपिंग गॅझेट वापरून या नसा मॅप कराव्या लागतात जेणेकरून कोणत्या नसा मुख्य कार्याशी जोडलेल्या आहेत हे कळू शकेल आणि गाठ काढून टाकताना त्याला होणारी संभाव्य हानी टाळली जाऊ शकेल. गंभीर मज्जातंतूंचे नुकसान केल्याने कायमचे अपंगत्व येऊ शकते.

थेट निओटॉमी नेहमीच केली जात असे नाही परंतु ती बरेचदा केली जाते. याचा उपयोग फ्रंटल, पॅरिएटल आणि टेम्पोरल लोबमध्ये होणाल्या

विविध ब्रेन ट्यूमरसाठी केला जातो, जे भाषण आणि मोटर फंक्शन नियंत्रित करतात आणि काही या विकारांशी संबंधित

असतात प्रक्रियेचा सर्वात महत्वाचा भाग रुग्ण आहे कारण शस्त्रक्रियेदरम्यान जागे राहण्याची त्याची सहमती असावी लागते आणि

शस्त्रक्रियेदरम्यान जागे राहण्याची कल्पना त्याला योग्य वाटावी लागते. गंभीर लक्षणे असलेला रुग्ण शस्त्रक्रियेदरम्यान न्यूरोलॉजिकल

चाचणीमध्ये प्रभावीपणे योगदान देऊ शकत नाही.

मेंदूच्या ऊतकांमध्ये कोणतेही वेदना तंतू नसतात, म्हणून जेव्हा रुग्णाला शस्त्रक्रियेद्वारे दबाब किंवा कंप जाणवू शकतो, तेव्हा सणाला वेदना

जाणवत नाही. स्नाबू, त्वचा आणि हाड मुन्न करण्यासाठी भूल आणि थोड्या प्रमाणात औषधाचा वापर केला जातो जेणेकरून सर्जनला मैदूपर्यंत

पोहचता येईल, जेव्हा गाठ कापली जाते तेव्हा रुग्ण पूर्णपणे जागा असतो. जेव्हा रुग्ण जागा असतो, तेव्हा न्यूरोएनेस्थेसियोलॉजिस्ट रुग्णाला आश्वस्त करतात. अशा वेळी रुग्ण डोके हलवू शकत नाही, परंतु न्यूरोएनेस्थेसियोलॉजी टीम रुग्णाला शक्य तितका आराम द्यायचा प्रयत्न करतात आणि संपूर्ण वेळ रुग्णासोबत राहतात जेणेकरून रुग्णाला

काहीही हवे असल्यास ते लगेच उपलब्ध केल्या जाऊ शकेल. प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी संपूर्ण टीम काही मिनिटे ते कित्येक तास एकत्र राहते.

जागे असताना, रुग्ण हातपायातील अपणा किंवा बोलण्यात अडचण आल्याची तक्रार करून उपस्थित चमूला सहकार्य करू शकतो. या सर्जरी मध्ये मोटर आणि प्रीमोटर कॉर्टेक्स हे महत्त्वाचे भाग होते, मज्जातंतू खाली हलका करंट पाठवून न्यूरोसर्जन ट्यूमरजवळचा मेंदूचा भाग उत्तेजित करतो. तसेच, त्याच वेळी न्यूरोएनेस्थेसिओलॉजिस्ट रुग्णाला काही सोप्या शाब्दिक व्यायाम देते जेणेकरून प्रवाहाच्या उत्तेजनामुळे रुग्णाच्या न्यूरोलॉजिकल कार्यावर परिणाम झाला आहे की नाही हे कळते. या दरम्यान रुग्णा सोबत संभाषण सुरु असते.

शेवटी जेव्हा इंट्राक्कैनियल काम केले जाते आणि रुग्णाची स्थिती स्थिर असते, सणाला पुन्हा भून दिली जाते आणि उर्वरित प्रक्रिया केली जाते.

error: Content is protected !!